دسترس‌پذیری وب برای افراد دارای معلولیت

دسترس‌پذیری وب (به انگلیسی: Web Accessibility)، به توانایی دستیابی آسان و استفادهٔ برابر از منابع جهانی داده‌ها و اطلاعات صفحه‌های وب برای همهٔ کاربران، حتی کاربرانی که به نوعی از معلولیت‌های انسانی رنج می‌برند، گفته می‌شود. وب‌گاههایی که درست طراحی و ویرایش شده و بر مبنای استانداردهای وب برپا شده باشند، برای همه کاربران با هرگونه توانمندی جسمی، به گونه‌ای یکسان در دسترس خواهند بود. برای نمونه صفحه‌ای از وب که با استانداردهای وب طراحی شده و کُد ابرمتن (اچ‌تی‌ام‌ال) آن درست نوشته شده باشد، پیوندهای آن دارای نامگذاری نهفته در کُد، و تصویرهای آن دارای ‘متن‌های جایگزین تصویر’ باشد، به کاربران نابینا کمک می‌کند تا با نرم‌افزارهای تبدیل متن به گفتار یا سخت‌افزارهای تبدیل متن به خط بریل، بتوانند به داده‌های صفحه دسترسی داشته باشند.

نمونه دیگر صفحه‌های وب با متن‌های بزرگ و خوانا هستند که کاربران با مشکل بینایی اندک را در دست‌یابی به داده‌های وب یاری می‌دهند، یا پیوندهایی که زیرشان خط کشیده شده و با متن اصلی فرق دارند، کاربرانی که مشکل کوررنگی دارند را یاری می‌دهند. نمونه‌های بیشتری پیرامون گفتار دسترس‌پذیری وب وجود دارد، صفحه‌ای که کُد آن درست و استاندارد نوشته شده باشد، پیوندهایش را می‌توان تنها با صفحه کلید، یا دستگاه‌های ساخته شده برای کاربران ناتوان جسمی رهبری کرد. یا تکه فیلم‌هایی که زیر کادر نمایش آنها متن یا نشانهای گرافیکی وجود دارد، کاربران ناشنوا و دستهٔ دیگری که مشکل شنوایی دارند را توانمند می‌کنند. همچنین متن‌هایی که مرتب و خوانا نوشته شده و با تصویرسازی و عکس همراه باشند، دسترسی به محتوای وب را برای کاربرانی که مشکل دیسلکسیا (به انگلیسی: Dyslexia) و مشکل فراگیری دارند، آسان‌تر می‌کنند. هنگامی که طراحی سایت بر پایهٔ دسترس‌پذیری استوار شده و بر همان مبنا به روز شود، هیچ یک از مشکل‌های بالا رخ نداده و در نتیجه دسترسی به محتوای اینترنت برای همه کاربران آسان خواهد بود.

فناوری‌های کمکی، برای مرور وب

کاربرانی که ناتوانی‌های جسمی و ذهنی دارند، با سود جستن از فناوری‌های زیر، وب را مرور می‌کنند:

• نرم‌افزارهای صفحه خوان: هرآنچه بر سطح نمایشگر رایانه نوشته شده را برای فرد می‌خواند، برای نمونه صفحه وب. کدهای وب نااستاندارد این نرم‌افزار را گمراه می‌کنند.
• ترمینال بریل: دستگاهی که هر آنچه بر روی صفحه نمایشگر می‌آید را به خط بریل برجسته می‌سازد و به صفحه کلیدی به خط بریل برای نابینایان وصل شده.
• نرم‌افزارهای بزرگنمایی: بخشی از صفحه را به گونه‌ای بزرگتر نمایش می‌دهند، تا کاربرانی که بینایی اندک دارند بتوانند آنرا بخوانند.
• نرم‌افزارهای تشخیص صدا: با گفتن فرمانهایی، این نرم‌افزار آنها را به رایانه فرستاده و به خواسته کاربر کارهایی را انجام می‌دهد، همچنین گفتار را به متنی با دستور زبان درست در رایانه می‌نویسد. برای کاربرانی که مشکل استفاده از موش و صفحه کلید دارند.
• پوشش‌های صفحه کلید: برای روان تر ساختن کار تایپ بر روی صفحه کلید.

راهنمای طراحی محتوای وب دسترس‌پذیر

در سال ۱۹۹۹ میلادی، گروه دسترس‌پذیری وب (WAI) وابسته به کنسرسیوم جهانی وب، نسخه نخست راهنمای کلی و خط کشی‌های زیربنایی دسترس‌پذیری وب (WCAG ۱.۰) را انتشار دارد. این راهنما اکنون در همه جهان به عنوان راهنمای کلی و خط کشی زیر بنایی دسترس‌پذیری در وب پذیرفته شده‌است. از سال ۲۰۰۳ تاکنون این گروه بر روی نسخه دوم (WCAG ۲.۰) این راهنما کار می‌کند که اکنون گامهای واپسین خود را برای به روز بودن، و همگام بودن با استانداردهای صنعتی می‌پیماید.

شیوه‌نامۀ دسترسی‌پذیری محتوای وب (WCAG) یک دستورالعمل فنی است که شامل ۱۲ تا ۱۳ راهبرد (Guideline) کلی می‌شود. این راهبردها خود به شاخص‌های موفقیت قابل آزمایش تقسیم می‌شوند. بسته به اینکه به دنبال پیاده‌سازی نسخه ۲.۰ یا ۲.۱ از WCAG هستید، حداکثر با ۷۸ شاخص موفقیت سر‌و‌کار خواهید داشت.

دسترس‌پذیری وب و دولت‌ها

قانونها و قراردادهای مربوط به دسترس‌پذیری وب، در کشورهای کانادا، فیلیپین، انگلستان، اسپانیا، استرالیا، سوئد و ایرلند پذیرفته شده و در شماری از این کشورها، برای همه دستگاه‌ها و نهادهای کشوری ضروری است. در کانادا برای نمونه، همه دستگاهای فدرال مجبورند قانونهای مربوط به دسترس‌پذیری وب و گونه نمایش سایت وب خود را همانند راهنمای کنسرسیوم وب رعایت کنند. افزون بر آن، شماری از این کشورها قانونهای محلی خود را نیز به این راهنما افزوده‌اند.

WCAG در وب‌سایت Persian WCAG یا شیوه‌نامهٔ فارسی دسترسی‌پذیری محتوای وب، ۷۸ شاخص موفقیت و ۱۳ راهبرد و ۴ اصل از سند رسمی WCAG ترجمه شده است. در ترجمهٔ شاخص‌های موفقیت از متونی استفاده شده است که سند اصلی کنسرسیوم وب نیست بلکه یک تأویل و تفسیر از سند اصلی WCAG است. این متن که توسط آقای لوک مک گراث  در کتاب «نحوه رعایت دستورالعمل‌های دسترسی به محتوای وب » از روی اسناد رسمی WCAG تالیف شده است؛ نگاهی ساده‌گرایانه به مطالب پرحجم شاخص‌های موفقیت «شیوه‌نامۀ دسترسی‌پذیریِ محتوای وبِ کنسرسیوم وب» دارد پس طبیعتاً ناکامل اما مفید هستند.

هدف از ترجمه متون قوانین و راهنما‌ها، آشنایی آسان و البته سطحی فارسی‌زبانان با WCAG 2.1 است. برای تسلط به شیوه‌نامۀ دسترسی‌پذیری تولید محصول فراگیر (Inclusive Products) حتما باید دوره بگذرانید و کتاب مطالعه کنید چرا‌که مواقعی در حین طراحی و یا کدنویسیِ محصول فراگیر به‌وجود خواهد آمد که قوانین تفاسیر مختلف پیدا می‌کنند و نمی‌توان تنها با اتکاء به شیوه‌نامۀ فارسی دسترسی‌پذیری یا حتی متن اصلی WCAG بر مشکلات فائق آمد.

به‌طور کلی تمامی چک‌لیست‌ها در رشتهٔ دسترسی‌پذیری ناقص هستند و در انتقال جزئیات فنی با تفاسیر مختلف ابتر عمل ‌می‌کنند به این ترتیب لازم است از وب‌سایت رسمی W3C هر شاخص موفقیت را به‌طور کامل و حداقل یکبار مرور کنید و یا از راه‌کارهای پیاده‌سازی مختلف یک شاخص موفقیت در بخش‌های Sufficient techniques ،Advisory techniques و یا Failures بهره ببرید.

اساساً بهتر است با انواع ناتوانی‌ها و کم‌توانی‌ها آشنا باشید تا بهترین درک را از شیوه‌نامۀ WCAG پیدا کنید و این مهم نقش مطالعه و تجربه را در این رشته پررنگ می‌کند. حجم مطالب رشتۀ ‌Accessibility بالاست و تلاش تیمی برای تولید یک محصول فراگیر امری بدیهی و فرار‌ناپذیر است. ناممکن است تا با استفاده از یک چک‌لیست یا یک Automated Testing Software از پس تولید یک محصول فراگیر با تجربۀ کاربری مناسب برآمد.

شاخص‌های موفقیت سطح مطابقت A
اصل ۱ – قابل دریافت
اطلاعات و اجزای رابط کاربری باید به‌گونه‌ای به کابران ارائه شود که بتوانند آن را با حواس خود دریافت کنند.
راهبرد ۱.۱ معادل‌های متنی
جایگزین‌های متنی را برای هر محتوای غیرمتنی ارائه دهید تا بتوان آن را به اشکال دیگری که کاربران نیاز دارند، مانند چاپ درشت‌خط، بریل، صوتی، نمادها یا زبان ساده‌تر تغییر داد.
» شاخص موفقیت ۱.۱.۱ – محتوای غیرمتنی
برای محتوای غیرمتنی معادل‌های متنی (Alternative text) که همان هدف را توضیح داده باشد فراهم کنید.

راهبرد ۱.۲ رسانه‌های زمان‌محور
جایگزین‌هایی برای فایل‌های صوتی و تصویری مبتنی بر زمان ارائه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۱ – محتوای صوتی و تصویری از پیش ضبط شده
برای محتوایی که فقط شامل صوت یا تصویر است، جایگزینی فراهم کنید.
» شاخص موفقیت ۱.۲.۲ – زیر‌نویس‌گذاری برای ویدئو‌های ضبط شده
لازم است برای ویدئو‌های ضبط شده‌ای که منتشر می‌کنید، زیر‌نویس (Caption) فراهم کنید.
» شاخص موفقیت ۱.۲.۳ – توضیح صوتی و جایگزین‌های دیگر برای فایل‌های ضبط شده
برای ویدئو‌های دارای صدا، توضیح صوتی (Audio description) یا متن پیاده‌سازی شده فراهم کنید.

راهبرد ۱.۳ – سازش‌پذیر
محتوایی ایجاد کنید که می‌توان آن را بدون از دست دادن اطلاعات یا ساختار، به روش‌های مختلف (به عنوان مثال طرح‌بندی ساده‌تر) ارائه کرد.
» شاخص موفقیت ۱.۳.۱ – اطلاعات و رابطه‌ها
می‌توان ماهیت محتوا، ساختار و رابطه‌ها را از نظر برنامه‌نویسی سامان داد.

» شاخص موفقیت ۱.۳.۲ – دنباله معنی‌دار
محتوا را در قالب یک ترتیب معنی‌دار ارائه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۳.۳ – ویژگی‌های حسی
راهنماهای متنی (Instructions) دسترس‌پذیر، نباید تنها به ویژگی‌های حسی (Sensory characteristics) وابسته باشند.

راهبرد ۱.۴ – تشخیص‌پذیر
دیدن و شنیدن محتوا از جمله جدا کردن پیش زمینه از پس زمینه را برای کاربران ‌آسان‌تر کنید.
» شاخص موفقیت ۱.۴.۱ – کاربرد رنگ‌ها
هیچ مفهومی را صرفاً از طریق رنگ به کاربران منتقل نکنید.
» شاخص موفقیت ۱.۴.۲ – مدیریت صدا‌ها
هیچ صدایی نباید خودکار پخش شود.

اصل ۲ – قابل اجرا
اجزای رابطِ کاربری و سیستم ناوبری باید برای کاربران قابل اجرا باشند.

راهبرد ۲.۱ – دسترس‌پذیری با صفحه‌کلید
همه عملکردها را از صفحه‌کلید در دسترس قرار دهید.

» شاخص موفقیت ​​۲.۱.۱ – صفحه کلید
همه عملکردها (Functionality) باید با صفحه کلید و بدون زمان‌بندی مشخص قابل دسترسی باشند.
» شاخص موفقیت ۲.۱.۲ – تله صفحه‌کلید ممنوع
عنوان شعارگونه شاخص موفقیت «تله صفحه‌کلید ممنوع» (No Keyboard Track)، متضمن آن است که کاربران حتماً باید بتوانند با کمک کیبورد به یک عنصر دست پیدا کنند و از آن عبور کنند.

» شاخص موفقیت ۲.۱.۴ – میانبر‌های تک‌نویسه‌ای
مکان باز‌نشانی (Remap) یا غیر‌فعال کردن میانبر‌های تک‌نویسه‌ای (Single-key character shortcuts) را در اختیار کاربران بگذارید.

راهبرد ۲.۲ – زمان کافی
برای خواندن و به‌کار بردن محتوا، زمان کافی به کاربران بدهید.
» شاخص موفقیت ۲.۲.۱ – کنترل زمان‌بندی‌ها
«کنترل زمان‌بندی‌ها» بدان معنا است که ابزار‌هایی برای تنظیم، افزایش یا کاهش زمان‌بندی‌ها (محدودیت زمانی) در اختیار کاربران بگذارید.

» شاخص موفقیت ۲.۲.۲ – مکث، توقف، پنهان کردن
کنترل‌های مکث (Pause)، توقف (Stop) یا پنهان کردن (Hide) را برای محتوایی که حرکت یا به‌روز‌رسانی خودکار دارند (moving and auto-updating content)، فراهم کنید.

راهبرد ۲.۳ – تشنج و واکنش های فیزیکی
محتوا را به گونه‌ای طراحی نکنید که می‌دانیم منجر به ایجاد تشنج و واکنش‌های ناهنجار اعصاب مغز می‌شود.

» شاخص موفقیت ۲.۳.۱ – «سه چشمک» یا «آستانه تحمل»
شاخص موفقیت «سه چشمک» یا «آستانه تحمل» ناظر بر این نکته است که هیچ محتوایی نباید در بازه زمانی یک ثانیه، بیش از سه‌بار چشمک بزند.

راهبرد ۲.۴ – قابل پیمایش
راه‌هایی را برای کمک به کاربران در جهت‌یابی، یافتن محتوا و تعیین مکان آن‌ها ارائه دهید.
» شاخص موفقیت ۲.۴.۱ – پرش از روی بلوک‌ها
«پرش از روی بلوک‌ها»، قابلیتی است که به کاربران امکان می‌دهد از روی بلوک‌های تکراری محتوا به‌سادگی عبور کنند.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۲ – عنوان صفحه
این بخش ناظر بر استفاده از محتوای متنی واضح، مفید و مختصر برای «عنوان صفحه» (Page title) است.
» شاخص موفقیت ۲.۴.۳ – ترتیب فوکوس
رعایت «ترتیب فوکوس» (Focus order) مستلزم آن است که اجزای صفحه وب، فوکوس را در یک توالی منطقی دریافت کنند.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۴ – هدف لینک (در بافتار)
«هدف لینک (در بافتار)»، ناظر بر این نکته است که هدف از هر لینک باید در متن یا بافتارش (Context) کاملاً واضح و مشخص باشد.
» شاخص موفقیت ۲.۴.۷ – فوکوسِ قابل مشاهده
فوکوس صفحه‌کلید هنگام استفاده باید قابل مشاهده باشد.
» شاخص موفقیت ۲.۴.۱۳ – پیمایش بر اساس تقسیم صفحات
قانون «پیمایش براساس تقسیم صفحات»، شما را ملزم می‌کند راهی برای حرکت بین صفحات با تکیه بر نماگر‌های تقسیم صفحه (Page Break Navigation)، فراهم کنید.

راهبرد ۲.۵ – روش‌های ورودی
اجرای عملیات را افزون بر صفحه‌کلید، از طریق ورودی‌های مختلف برای کاربران تسهیل کنید.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۱ – ژست‌ انگشت‌ها به عنوان نشان‌گر
قانون «ژست‌ انگشت‌ها روی صفحات لمسی به عنوان نشان‌گر (Pointer Gestures)» ناظر بر این نکته است که باید برای حرکت‌های مبتنی بر ژست‌های چند انگشتی (Multi-point gesture) یا کشیدن انگشت در مسیری مشخص روی صفحات لمسی (Path-based gestures)، راه جایگزینی در نظر گرفته شود که بتوان آن‌ها را فقط با یک انگشت و Tab کردن صفحه هم انجام داد.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۲ – نادیده گرفتن نشان‌گر
برای رعایت قانون «نادیده گرفتن نشان‌گر (Pointer Cancelation)» لازم است کاری کنید که عملیات، فقط با تک‌کلیک سریع موس که شامل دو رویداد فشردن و رها کردن است، اجرا نشود. درواقع عملکرد (Functionality) سیستم نباید با رویداد فشردن (down-click) اجرا شود.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۳ – تطابق برچسب و نام دسترس‌پذیر
قانون «تطابق برچسب و نام» مستلزم آن است که در جایی که یک جزء از صفحه دارای برچسب متنی (قابل مشاهده) است، نام آن جزء در کدنویسی (Accessible Name) نیزحاوی متن نمایش داده شده باشد.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۴ – فعال‌سازی ژست‌های حرکتی دست
قانون «فعال‌سازی ژست‌های حرکتی دست (Motion Actuation)»، ناظر بر این نکته است که عملکرد‌هایی که از طریق ژست‌های دستی انجام می‌شوند، باید از طریق رابط کاربری همی در دسترس باشند و امکان غیر‌فعال کردن آن‌ها هم وجود داشته باشد.

اصل ۳ – قابل فهم
اطلاعات و عملکرد رابط کاربری باید قابل درک باشد.

راهبرد – ۳.۱ خواندنی
محتوای متن را به شکلی خوانا و قابل فهم تنظیم کنید.

» شاخص موفقیت ۳.۱.۱ – زبان صفحات
به‌منظور رعایت قانون «زبان صفحات» لازم است برای صفحات، از میان زبان‌های زنده دنیا، یکی را به‌عنوان پیش‌فرض در نظر بگیرید.

راهبرد ۳.۲ – قابل پیش‌بینی
کاری کنید که ظاهر و عملکرد وب، قابل پیشبینی باشد.

» شاخص موفقیت ۳.۲.۱ – در حالت فوکوس
عناصر صفحه نباید با دریافت فوکوس تغییر کنند.
» شاخص موفقیت ۳.۲.۲ – حالت ورودی
عناصر، با قرار گرفتن در حالت ورودی (On Input) نباید تغییر کنند.

» شاخص موفقیت ۳.۲.۶ – راهنمای مداوم
شاخص «راهنمای مداوم»، ناظر بر این نکته است که راهنمایی‌ها و پشتیبانی‌ها، همیشه باید بر‌اساس یک الگوی تکرار شونده ارائه شوند.

راهبرد ۳.۳ – مساعدت به ورود اطلاعات
به کاربران کمک کنید از اشتباه اجتناب یا آن را تصحیح کنند.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۱ – شناسایی خطا
خطای ورودی پیش‌آمده توسط کاربران را به‌وضوح مشخص کنید.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۲ – برچسب‌ها یا راهنما‌ها
برای عناصر صفحه برچسب بگذارید و راهنما ارائه کنید.

اصل ۴ – نیرو‌مند بودن
محتوا باید به اندازه کافی توانمند باشد تا بتواند توسط طیف گسترده‌ای از پیمایش‌گرهای کاربران، از جمله فناوری‌های کمکی، تفسیر شود.

راهبرد ۴.۱ – سازگاری
حداکثر سازگاری را با ابزار‌هایی که کاربران در حال حاضر یا در آینده استفاده خواهند کرد (نظیر فناوری‌های کمکی) فراهم کنید. این را می‌توان با پیاده‌سازی فناوری به ترتیب زیر انجام داد: HTML ،CSS، جاوا اسکریپت.
» شاخص موفقیت ۴.۱.۱ – تجزیه (تفسیر کد)
وب‌سایت شما نباید هیچ خطای عمده‌ای در زمینهٔ کد‌نویسی داشته باشد.
» شاخص موفقیت ۴.۱.۲ – نام، نقش، ارزش
در ساخت تک‌تکِ عناصر، دسترسی‌پذیری را در نظر بگیرید.

دسترسی‌پذیری کمتر به عنوان یک حق تلقی می‌شود و بیشتر به عنوان یک تجمل در تولید محصول فرض می‌شود که مایه تصدیع خاطر و رنجش است. این بسیار تاسف‌بار است.

…نادانی تنها ناتوانی واقعی است.

ICPARF’s Digital Engagement Manager- Katy Gaastra
شاخص‌های موفقیت سطح مطابقت AA
اصل ۱ – قابل دریافت
اطلاعات و اجزای رابط کاربری باید به‌گونه‌ای به کابران ارائه شود که بتوانند آن را با حواس خود دریافت کنند.

راهبرد ۱.۲ رسانه‌های زمان‌محور
جایگزین‌هایی برای فایل‌های صوتی و تصویری مبتنی بر زمان ارائه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۴ – زیر‌نویس‌ها (زنده)
به ویدیو‌های زنده زیر‌نویس (captions) اضافه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۵ – توصیف صوتی برای ویدیو‌های از پیش ضبط شده
برای ویدئو‌های از پیش ضبط شده، توصیف صوتی (Audio description) را مهیا کنید.
راهبرد ۱.۳ – سازش‌پذیر
محتوایی ایجاد کنید که می‌توان آن را بدون از دست دادن اطلاعات یا ساختار، به روش‌های مختلف (به عنوان مثال طرح‌بندی ساده‌تر) ارائه کرد.
» شاخص موفقیت ۱.۳.۴ – جهت قرارگیری صفحه
رعایت قانون «جهت قرارگیری صفحه (Orientation)» مستلزم این است که وب‌سایت طوری طراحی شود که هم برای نمایش عمودی و هم افقی مناسب باشد.

» شاخص موفقیت ۱.۳.۵ – مشخص کردن هدف ورودی
رعایت قانون «مشخص کردن هدف ورودی (Identify Input Purpose)» مستلزم آن است که هدف فیلد‌های ورودی، از نظر برنامه‌نویسی قابل تعیین باشد.

راهبرد ۱.۴ – تشخیص‌پذیر
دیدن و شنیدن محتوا از جمله جدا کردن پیش زمینه از پس زمینه را برای کاربران ‌آسان‌تر کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۳ – حداقل کنتراست
نسبت کنتراست متن و پس‌زمینه باید حداقل ۴.۵:۱ باشد.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۴ – تغییر اندازه متن
کاربران می‌توانند اندازهٔ متن را بدون آن‌که محتوا یا عملکرد آسیبی ببیند، تا ۲۰۰ درصد افزایش دهند.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۵ – عکسِ نوشته‌ها
از عکسِ نوشته‌ها (Images of text) استفاده نکنید.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۱۰ – انطباق‌پذیری
در قانون «انطباق‌پذیری (Reflow)» باید مطمئن شوید که محتوا، بدون نیاز به کشیدن صفحه در دو جهت، معنا و کارکرد خود را حفظ می‌کند.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۱۱ – کنتراست بخش‌های غیرمتنی
کنتراست بین اجزای رابط کاربری، گرافیک و رنگ‌های هم‌جوار، حداقل ۳:۱ است.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۱۲ – فاصلهٔ متن
وقتی کاربران، مبادرت به تغییر عناصر مربوط به فاصلهٔ متن می‌کنند، محتوا و عملکرد نباید دستخوش تغییر شود.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۱۳ – محتوا در حالت Hover یا Focus
زمانی که محتوایی در اثر هاور یا فوکوس نمایش داده می‌شود، کاربران باید امکان رد کردن، شناور باقی گذاشتن یا تبدیل محتوا به حالت ایستا را داشته باشند.

اصل ۲ – قابل اجرا
اجزای رابطِ کاربری و سیستم ناوبری باید برای کاربران قابل اجرا باشند.

راهبرد ۲.۴ – قابل پیمایش
راه‌هایی را برای کمک به کاربران در جهت‌یابی، یافتن محتوا و تعیین مکان آن‌ها ارائه دهید.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۵ – مسیر‌های چند‌گانه
دستورالعمل «مسیر‌های چند‌گانه (Multiple ways)»، توصیه می‌کند برای دسترسی به هر کدام از صفحات وب‌سایت، حداقل دو راه در نظر بگیرید.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۶ – هدینگ‌ها و برچسب‌ها
هدینگ‌ها (Headings) و برچسب‌ها (Labels)، باید هدف یا موضوع را توصیف کنند.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۱۱ – حداقل‌های ظاهر فوکوس
تحقق شاخص «حداقل‌های ظاهر فوکوس» مستلزم آن است که نشانگر‌های فوکوس در هنگام فعال بودن، به وضوح قابل تشخیص باشند.

راهبرد ۲.۵ – روش‌های ورودی
اجرای عملیات را افزون بر صفحه‌کلید، از طریق ورودی‌های مختلف برای کاربران تسهیل کنید.
» شاخص موفقیت ۲.۵.۷ – حرکتِ کشیدن (Dragging)
عملکردی که با کشیدن (Dragging) محقق می‌شود را می‌توان به‌گونه‌ای طراحی کرد که فقط با یک نشان‌گر هم قابل انجام باشد.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۸ – حداقل اندازه هدف
حداقل اندازهٔ ورودی‌های نشان‌گر (Pointer inputs)، دستکم ۲۴ در ۲۴ پیکسل در CSS است.

اصل ۳ – قابل فهم
اطلاعات و عملکرد رابط کاربری باید قابل درک باشد.

راهبرد – ۳.۱ خواندنی
محتوای متن را به شکلی خوانا و قابل فهم تنظیم کنید.

» شاخص موفقیت ۳.۱.۲ – تنوع زبانی
برای هر کدام از بخش‌های وب‌سایت، باید یک زبان انسانی تخصیص دهید.

راهبرد ۳.۲ – قابل پیش‌بینی
کاری کنید که ظاهر و عملکرد وب، قابل پیشبینی باشد.

» شاخص موفقیت ۳.۲.۳ – ناوبری یکپارچه
برای رعایت شاخص «ناوبری یکپارچه (Consistent Navigation)»، لازم است منو‌ها و سایر کنترل‌های استاندارد، به‌گونه‌ای یکپارچه جانمایی شوند.

» شاخص موفقیت ۳.۲.۴ – شناسه‌های یکپارچه
شاخص «شناسه‌های یکپارچه»، ناظر بر این نکته است که اجزایی که عملکرد مشابه دارند، باید بر مبنای یک الگوی واحد به کار گرفته شوند.

راهبرد ۳.۳ – مساعدت به ورود اطلاعات
به کاربران کمک کنید از اشتباه اجتناب یا آن را تصحیح کنند.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۳ – پیشنهاد رفع خطا
زمانی که کاربران مرتکب اشتباه می‌شوند، راه‌حل‌هایی را پیشنهاد دهید.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۴ – جلوگیری از بروز خطا (قانونی، مالی و داده‌ها)
خطر خطا‌های ورودی برای داده‌های حساس را کاهش دهید.

همه ما انسان هستیم بنابراین باید با ما یکسان رفتار شود. باید به همه به یک اندازه احترام گذاشت و فرصت مساوی داد. جامعه فقط جایی نیست که ما در آن زندگی کنیم، محیطی است که ما آن را شکل می‌دهیم و خلق می‌کنیم.

شعارهای ‌دسترسی‌پذیری
شاخص‌های موفقیت سطح مطابقت AAA
اصل ۱ – قابل دریافت
اطلاعات و اجزای رابط کاربری باید به‌گونه‌ای به کابران ارائه شود که بتوانند آن را با حواس خود دریافت کنند.

راهبرد ۱.۲ رسانه‌های زمان‌محور
جایگزین‌هایی برای فایل‌های صوتی و تصویری مبتنی بر زمان ارائه کنید.
» شاخص موفقیت ۱.۲.۶ – زبان اشاره برای محتوای از پیش ضبط شده
محتوای ویدئویی ضبط شده را به زبان اشاره هم ترجمه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۷ – توضیح صوتی جداگانه برای ویدیو‌های از پیش ضبط شده
شاخص «توضیح صوتی جداگانه»، شما را ملزم می‌کند برای تمامی اجزا و بخش‌های ویدیو‌های ضبط شده، توضیح صوتی در نظر بگیرید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۸ – جایگزین برای فایل‌های صوتی و تصویری ضبط شده
برای ویدئو‌های ضبط شده، جایگزین‌های متنی هم ارائه کنید.

» شاخص موفقیت ۱.۲.۹ – لایو صوتی
موارد جایگزین را برای لایو صوتی مهیا کنید.

راهبرد ۱.۳ – سازش‌پذیر
محتوایی ایجاد کنید که می‌توان آن را بدون از دست دادن اطلاعات یا ساختار، به روش‌های مختلف (به عنوان مثال طرح‌بندی ساده‌تر) ارائه کرد.
» شاخص موفقیت ۱.۳.۶ – شناسایی هدف
هدف از طراحی هر یک از اجزا باید از نظر برنامه‌نویسی کاملاً مشخص شده باشد.

راهبرد ۱.۴ – تشخیص‌پذیر
دیدن و شنیدن محتوا از جمله جدا کردن پیش زمینه از پس زمینه را برای کاربران ‌آسان‌تر کنید.
» شاخص موفقیت ۱.۴.۶ – کنتراست (افزایش یافته)
نسبت کنتراست میان متن و پس‌زمینه، ۷:۱ است.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۷ – صدای پس‌زمینهٔ کم یا بی‌صدا
محتوای صوتی باید واضح باشد؛ بدون زوائد صوتی در پس‌زمینه یا با حداقلی از آن.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۸ – مؤلفه‌های بصری
برای بلوک‌های متنی، طیف گسترده‌ای از گزینه‌های قابل‌تغییر از مؤلفه‌های بصری را به کاربران ارائه دهید.

» شاخص موفقیت ۱.۴.۹ – عکسِ نوشته‌ها (استثنا ممنوع)
از عکسِ نوشته‌ها استفاده نکنید.

اصل ۲ – قابل اجرا
اجزای رابطِ کاربری و سیستم ناوبری باید برای کاربران قابل اجرا باشند.

راهبرد ۲.۱ – دسترس‌پذیری با صفحه‌کلید
همه عملکردها را از صفحه‌کلید در دسترس قرار دهید.
» شاخص موفقیت ۲.۱.۳ – صفحه‌کلید (استثنا ممنوع)
این شاخص ناظر بر آن است که تمامی عملکرد‌های وب‌سایت، بدون هیچ استثنا باید از طریق صفحه‌کلید در دسترس باشد.

راهبرد ۲.۲ – زمان کافی
برای خواندن و به‌کار بردن محتوا، زمان کافی به کاربران بدهید.
» شاخص موفقیت ۲.۲.۳ – بدون زمان‌بندی
شاخص «بدون زمان‌بندی»، ناظر بر این است که هیچ شکلی از محدودیت زمانی نباید بر روی وب‌سایت شما وجود داشته باشد.
» شاخص موفقیت ۲.۲.۴ – وقفه‌ها
شاخص «وقفه‌ها» ناظر بر آن است که کاربران باید بتوانند وقفه‌های غیرضروری را به تعویق انداخته یا خاموش کنند.

» شاخص موفقیت ۲.۲.۵ – احراز هویت مجدد
در زمان احراز هویت مجدد، اطلاعات کاربران را ذخیره کنید.

» شاخص موفقیت ۲.۲.۶ – درنگ‌ها
راجع به درنگ‌هایی (Timeouts) که ممکن است منجر به از دست‌رفتن داده‌ها شود، به کاربران هشدار دهید.
راهبرد ۲.۳ – تشنج و واکنش های فیزیکی
محتوا را به گونه‌ای طراحی نکنید که می‌دانیم منجر به ایجاد تشنج و واکنش‌های ناهنجار اعصاب مغز می‌شود.
» شاخص موفقیت ۲.۳.۲ – سه چشمک
هیچ محتوایی نباید بیش از سه بار در ثانیه چشمک بزند.
» شاخص موفقیت ۲.۳.۳ – انیمیشن برآمده از تعاملات کاربری
رعایت شاخص «انیمیشن برآمده از تعاملات کاربری» مستلزم آن است که کاربران از امکان غیر‌فعال کردن انیمیشن‌های متحرک برخوردار شوند.

راهبرد ۲.۴ – قابل پیمایش
راه‌هایی را برای کمک به کاربران در جهت‌یابی، یافتن محتوا و تعیین مکان آن‌ها ارائه دهید.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۸ – موقعیت
«موقعیت» از شما می‌خواهد که به کاربران اطلاع دهید که در هر لحظه، در کجای وب‌سایت شما هستند.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۹ – عنوان لینک، نماینده مقصد لینک
رعایت شاخص «عنوان لینک، نماینده مقصد لینک»، مستلزم آن است که هدف از درج لینک، از برچسبی که برایش انتخاب شده به وضوح مشخص باشد.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۱۰ – عناوین بخش‌ها
شاخص «عناوین بخش‌ها» از شما می‌خواهد که محتوا را با استفاده از هدینگ‌ها (Headings) سازماندهی کنید.

» شاخص موفقیت ۲.۴.۱۲ – ظاهر فوکوس (بهبود یافته)
«ظاهر فوکوس (بهبود یافته)» مستلزم آن است که نشانگر‌های فوکوس در هنگام فعال بودن به وضوح قابل تشخیص باشند.

راهبرد ۲.۵ – روش‌های ورودی
اجرای عملیات را افزون بر صفحه‌کلید، از طریق ورودی‌های مختلف برای کاربران تسهیل کنید.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۵ – اندازه هدف
اندازه هدف برای ورودی‌های نشان‌گر باید حداقل ۴۴ در ۴۴ پیکسل در CSS باشد.

» شاخص موفقیت ۲.۵.۶ – لزوم وجود انواع روش‌های ورودی
«وجود انواع روش‌های ورودی» مستلزم آن است که هیچ محدودیتی در روش ورود اطلاعات کابران ایجاد نشده باشد.

اصل ۳ – قابل فهم
اطلاعات و عملکرد رابط کاربری باید قابل درک باشد.

راهبرد – ۳.۱ خواندنی
محتوای متن را به شکلی خوانا و قابل فهم تنظیم کنید.
» شاخص موفقیت ۳.۱.۳ – کلمات غیر‌مرسوم
برای کلمات و عبارات غیرمرسوم، توضیحی ارائه کنید.
» شاخص موفقیت ۳.۱.۴ – اختصارات
برای هر یک از کلمات اختصاری، تعریفی ارائه کنید.
» شاخص موفقیت ۳.۱.۵ – سطح دشواری متون
برای رعایت شاخص «سطح دشواری متون»، باید نوشته‌ها را طوری بنویسید که افرادی با ۹ سال سابقه حضور در مدرسه بتوانند آن را بخوانند.

» شاخص موفقیت ۳.۱.۶ – تلفظ
تلفظ صوتی کلمات را در جایی که ممکن است باعث ایجاد ابهام در معنای عبارات شود، تعبیه کنید.

راهبرد ۳.۲ – قابل پیش‌بینی
کاری کنید که ظاهر و عملکرد وب، قابل پیشبینی باشد.
» شاخص موفقیت ۳.۲.۵ – تغییر بر مبنای درخواست کاربران
عناصر بدون درخواستی از سوی کاربران نباید تغییر کنند.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۵ – راهنما
وب‌سایت شما باید راهنما و دستور‌العمل‌های کامل و دقیق داشته باشد.

راهبرد ۳.۳ – مساعدت به ورود اطلاعات
به کاربران کمک کنید از اشتباه اجتناب یا آن را تصحیح کنند.

» شاخص موفقیت ۳.۳.۶ – پیشگیری از وقوع هرگونه خطا
احتمال وقوع هرگونه خطای ورودی را کاهش دهید.

آگاهی را افزایش دهید، آینده را خواهید ساخت.

منبع  وب سایت https://pwcag.ir