نیازسنجی، سنگ بنای فرایند توانبخشی است. بدون درکی دقیق و چندوجهی از نیازهای فرد، طراحی مداخلات، تخصیص منابع و ارزیابی پیامدها با کاستی‌های جدی همراه خواهد بود. مقاله حاضر با نگاهی علمی و روان، سه نوع اصلی نیازسنجی در توانبخشی را معرفی و تحلیل می‌کند: نیازهای مشاهده‌شده (که توسط اطرافیان، مراقبان غیررسمی یا متخصصان از طریق مشاهده رفتار و شرایط فرد شناسایی می‌شوند)، نیازهای ابرازشده (خواسته‌ها و اولویت‌هایی که خود فرد به زبان می‌آورد)، و نیازهای کارشناسی (که حاصل تحلیل تخصصی و تلفیق داده‌ها با شواهد علمی است). تأکید ویژه این مقاله بر آن است که مشاهده، لزوماً ابزاری تخصصی نیست؛ خانواده، پرستار در منزل، یا همسایه نیز می‌توانند نیازهایی را مشاهده کنند که فرد قادر یا مایل به بیان آن‌ها نیست. در این مقاله، ضمن تشریح دقیق هر یک از انواع نیازسنجی، مثال‌هایی ملموس با اسامی فارسی (آقای رضایی، خانم محمدی، آقای کریمی) ارائه شده و در نهایت، الگویی برای تلفیق این سه منظر در برنامه‌ریزی جامع توانبخشی پیشنهاد می‌گردد.

چرا نیازسنجی مهم است؟ وقتی صحبت از تجهیزات توانبخشی می‌شود، بسیاری فکر می‌کنند انتخاب یک وسیله مانند خرید لباس است! اما واقعیت این است که هر فرد شرایط منحصر به فردی دارد. ویلچری که برای خانمی ۸۰ ساله با پوکی استخوان مناسب است، ممکن است برای جوانی ۲۰ ساله با آسیب نخاعی کاملاً نامناسب باشد. اینجاست که اهمیت نیازسنجی آشکار می‌شود. تعریف نیازسنجی: دقیقاً چه کاری انجام می‌دهیم؟ نیازسنجی فرآیندی نظام‌مند است که...