جریانسازی معلولیت در برنامههای توسعه روستایی
جریانسازی معلولیت، یک استراتژی است که در کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد (۲۰۰۶) به عنوان یک تعهد قانونی برای دولتهای عضو تعریف شده است. اما این مفهوم در میدان عمل چه معنایی دارد؟
به زبان ساده، جریانسازی معلولیت یعنی به جای اینکه بپرسیم «چه برنامهٔ ویژهای برای افراد دارای معلولیت طراحی کنیم؟»، بپرسیم «چگونه مطمئن شویم که هر برنامهای که طراحی میکنیم، برای افراد دارای معلولیت نیز قابل دسترس و مفید است؟» این یک تغییر پارادایم از «تفکیک» (Segregation) و «ادغام» (Integration) به «شمول» (Inclusion) است.
تسهیلگری و مستندسازی داستانهای موفقیت
هر تسهیلگری که مدتی در میدان کار کرده باشد، گنجینهای از داستانها در ذهن دارد. داستان مادری که پس از ماهها آموزش، برای اولین بار فرزند فلج مغزیاش را بدون کمک روی صندلی نشاند. داستان پیرمردی که پس از دریافت یک عصای ساده، پس از دو سال خانهنشینی، به تنهایی تا مسجد محله رفت. داستان جوانی که با وجود نابینایی، با حمایت گروه خودیار، یک کسبوکار کوچک راه انداخت و حالا خودش کارفرمای دو نفر دیگر است.
این داستانها، فقط «خاطرات خوب» نیستند. آنها دادههای ارزشمند، ابزارهای قدرتمند آموزش، و سوختِ موتورِ امید در برنامههای توانبخشی مبتنی بر جامعه هستند. اما یک مشکل وجود دارد: بیشتر این داستانها، هرگز ثبت نمیشوند. در ذهن تسهیلگر میمانند، در گفتوگوهای پراکنده تعریف میشوند، و به تدریج فراموش میشوند. انگار که گنجی در اعماق خاک مدفون باشد و هیچکس از آن خبر نداشته باشد.
مستندسازی داستانهای موفقیت، «عکاسی از روحِ کار ماست». ثبت یک لحظهٔ ناب که نشان میدهد تغییر، ممکن است. ارزش این کار، فقط در بایگانی کردن گذشته نیست. ارزش آن، در روشن کردن مسیر آینده است: برای خودت، برای همکارانت، برای مددجویان دیگر که در ابتدای راهاند، و برای سیاستگذارانی که بودجهها را تقسیم میکنند.
نقش تسهیلگر در پیشگیری از خشونت خانگی علیه زنان دارای معلولیت
تسهیلگران محلی، در خط مقدم شناسایی و حمایت از این زنان قرار دارند. شما کسی هستید که وارد خانه میشوید، که اعتماد میسازید، که نشانههای خاموش خشونت را میبینید. این مقاله، راهنمایی علمی و در عین حال کاملاً کاربردی برای شماست: چگونه خشونت را بشناسیم، چگونه مداخله کنیم، چگونه از خودمان در برابر فرسودگی محافظت کنیم، و چگونه بخشی از یک نظام پیشگیری باشیم، نه فقط یک نجاتدهنده.
اخلاق در تسهیلگری: مرزها، قدرت و رازداری
مددجویی که از نظر مالی در تنگناست، رو به شما میکند و میگوید: «میشود ۵۰۰ هزار تومان به من قرض بدهی؟» این درخواست، شما را در یک دوراهی قرار میدهد. دادن پول نقد، مشکل امروز را حل میکند. صورت مسئله پاک میشود. اما این کار چه پیام نانوشتهای به مددجو میدهد؟ «تو خودت نمیتوانی. من باید تو را نجات دهم. راه حل، من هستم، نه تو.» این کار، رابطه را از «توانمندسازی» به «وابستگی» تغییر میدهد. مددجو دفعهٔ بعد، به جای اینکه به این فکر کند که چطور میتواند مشکلش را حل کند، دوباره به شما رو میآورد. و دفعهٔ بعد. و دفعهٔ بعد. راه اخلاقیتر این است که به جای «ماهی دادن»، «ماهیگیری» یاد دهید. این به معنای «نه گفتن» خشک و بیروح نیست. میتوانید بگویید: «من نمیتوانم به شما پول نقد بدهم، چون این کار درستی در رابطهٔ ما نیست. اما میتوانم کمکتان کنم که با کمیته امداد تماس بگیرید و برای مستمری ثبتنام کنید. میتوانم به شما یاد بدهم که چطور یک کار کوچک خانگی راه بیندازید. میتوانم شما را به خیّری معرفی کنم که در تأمین وسیلهٔ کمکی کمک میکند، نه پول نقد.» این پاسخ، شاید در کوتاهمدت دل مددجو را بشکند، اما در بلندمدت، کرامت و عاملیت او را حفظ میکند.
کتابچه تکمیلی راهنمای توانبخشی مبتنی بر جامعه
کتابچه تکمیلی راهنمای برنامه توانبخشی متنبی برجامعه را از اینجا دانلود و مطالعه کنید.
کتابچه مولفه توانمندسازی توانبخشی مبتنی بر جامعه
کتابچه مولفه توانمندسازی توانبخشی مبتنی بر جامعه را از اینجا دانلود کنید
کتابچه مولفۀ اجتماعی، توانبخشی مبتنی بر جامعه راهنمای CBR
تاب 5: مولفۀ اجتماعی، توانبخشی مبتنی بر جامعه راهنمای CBR
ناشر: اداره کل روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور
مترجم: فرانک تفرشی
ویراستار: محسن حمیدی
کارشناس انتشارات: رروین نیک نژاد طهرانی
طراح جلد و صفحه آرا: محبوبه یوسفیان
کتابچه مولفه امرار معاش راهنمای توانبخشی مبتنی برجامعه
کتابچه راهنمای مولفه امرار معاش، توانبخشی مبتنی برجامعه را از اینجا دانلود کنید .