از گردآوری داده تا تصمیمگیری: راهنمای جامع مدیریت دادهها در برنامههای توانبخشی مبتنی بر جامعه
این نوشتار، راهنمایی جامع و در عین حال موجز برای تسهیلگران و برنامهریزان CBR است که میخواهند بیاموزند چه دادههایی را، با چه روشهایی، و با چه ابزارهایی گردآوری، ثبت و تحلیل کنند تا نقشه راه توانبخشی و توسعه را بر اساس شواهد، و نه حدس و گمان، تدوین نمایند
تسهیلگری در تشکیل گروههای خودیار افراد دارای معلولیت در جوامع محلی
گروههای خودیار (Self-Help Groups) از مؤثرترین سازوکارهای توانمندسازی افراد دارای معلولیت در سطح جامعه هستند. این گروهها، انجمنهایی غیررسمیاند که در آن افراد با تجربههای مشترک گرد هم میآیند تا از طریق حمایت متقابل، فعالیتهای جمعی و دادخواهی، کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند . سازمان جهانی بهداشت در ماتریس توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR)، گروههای خودیار را ذیل مؤلفه «توانمندسازی» قرار داده و تشکیل آنها را یکی از وظایف کلیدی تسهیلگران محلی میداند
مؤلفه توانمندسازی در ماتریس توانبخشی مبتنی بر جامعه: از آگاهی به کنشگری
واژه «توانمندسازی» در زبانهای مختلف معانی متفاوتی دارد و به سادگی قابل ترجمه نیست. توصیفهای سادهای که برای آن ارائه شده عبارتند از: «حرفی برای گفتن داشتن و شنیده شدن»، «قدرت شخصی»، «تصمیمگیری برای خود»، «کنترل داشتن یا کسب کنترل بیشتر»، «آزاد بودن»، «استقلال»، «توانایی مبارزه برای حقوق خود»، و «به عنوان شهروندان و انسانهای برابر با حق مشارکت شناخته و محترم شمرده شدن» . این توصیفها یک هسته مشترک دارند: توانمندسازی یعنی گذار از «ابژه» به «سوژه»، از «دریافتکننده منفعل» به «کنشگر فعال»، و از «حاشیه» به «مرکز».
مؤلفه اجتماعی در ماتریس توانبخشی مبتنی بر جامعه، از طرد تا مشارکت کامل
نقش CBR همکاری با همه ذینفعان برای تضمین مشارکت کامل افراد دارای معلولیت در زندگی اجتماعی خانواده و جامعه است. برنامههای CBR میتوانند حمایت و کمک لازم را برای افراد دارای معلولیت فراهم کنند تا به فرصتهای اجتماعی دسترسی یابند و میتوانند انگ و تبعیض را برای ایجاد تغییر اجتماعی مثبت به چالش بکشند»
مؤلفه امرار معاش در ماتریس CBR: کالبدشکافی پنج زیرمؤلفه
مفهوم Livelihood در ادبیات توسعه، بسیار فراتر از «شغل» یا «درآمد» است. امرار معاش مجموعهای از توانمندیها، داراییها (مالی، انسانی، اجتماعی، فیزیکی) و فعالیتهایی است که یک فرد یا خانواده برای گذران زندگی به کار میگیرد. در CBR، این مؤلفه به پنج زیرمؤلفه تقسیم میشود: توسعه مهارتها، خوداشتغالی، اشتغال مزدی، خدمات مالی و حمایت اجتماعی . در ادامه، هر یک از این زیرمؤلفهها را با دقت علمی و مثالهای میدانی دقیق و جزئی میکاوم.